Eco-encycliek “Laudato si” van Paus Franciscus is uit

Encycliek: ‘Onze zuster, Moeder Aarde, schreeuwt’

CroppedImage848250-Jeanluc-calm-lake

Rome (RKK) 18 juni 2015 – Vandaag is de langverwachte encycliek van paus Franciscus over de milieuproblematiek officieel gepresenteerd. Het document is in zeven Europese talen en in het Arabisch verschenen (zie Vaticaanse website >>). De titel luidt Laudato si’, de beginwoorden van het in het Umbrisch geschreven lied van Sint-Franciscus, waarin de heilige van Assisi de schepper prijst.In Laudato si’, gedagtekend op Pinksteren 2015, keert de paus zich tegen de modernistische visie op de natuur. Het dominante technocratisme moet volgens hem plaatsmaken voor een “ecologische spiritualiteit”, waarbij de natuur wordt beleefd als een medeschepsel van God en niet als een onuitputtelijke voorraadkamer voor onze materiële behoeftes.De paus haalt in het begin van zijn inleiding een gedeelte uit het beroemde Zonnelied van Sint-Franciscus aan: ‘Geprezen zijt Gij (Laudato si’), mijn Heer, door onze Zuster, Moeder Aarde, die ons ondersteunt  en leidt, en die allerlei vruchten voortbrengt met gekleurde bloemen en kruiden.’

Paus Franciscus: “Deze zuster schreeuwt nu tot ons, omdat we haar schade hebben toegebracht door ons onverantwoordelijke gebruik en misbruik van de goederen waarmee God haar heeft bedeeld. Wij zijn onszelf gaan beschouwen als heren en meesters, die het recht menen te hebben haar naar believen te plunderen.”

De encycliek bestaat uit 246 genummerde paragrafen, verdeeld over een inleiding en zes hoofdstukken:

  1. ‘Wat gebeurt er met ons gemeenschappelijk huis?’
  2. ‘Het Evangelie van de Schepping’
  3. ‘De menselijke wortels van de ecologische crisis’
  4. ‘Integrale ecologie’
  5. ‘Lijnen voor oriëntering en actie’
  6. ‘Ecologische educatie en spiritualiteit’

De encycliek zal allicht de ergernis wekken van de klimaatsceptici. Deze publicisten claimen – al of niet gesponsord door belanghebbenden – dat de opwarming van de aarde niet is veroorzaakt door menselijk handelen. Paus Franciscus verwerpt deze visie, maar doet dat ook met de nodige voorbehouden: “Een zeer sterke wetenschappelijk consensus geeft aan dat we thans getuige zijn van een verstorende opwarming van het klimaatsysteem. In de afgelopen decennia is deze opwarming vergezeld gegaan met een constante stijging van de zeespiegel en, zo lijkt het, door een toename van extreme weersomstandigheden. Overigens kan er geen wetenschappelijk vastgestelde oorzaak aan elk van de afzonderlijke fenomenen worden toegeschreven. De mensheid wordt opgeroepen te erkennen dat er een noodzaak bestaat om veranderingen in leefstijl, productie en consumptie aan te brengen, waarmee men deze opwarming of tenminste de menselijke oorzaken die haar voortbrengen of verergeren, kan bestrijden. Het is waar dat er andere factoren zijn (zoals vulkanische activiteit, variaties in de baan en as van de aarde, de zonnecylus), maar talrijke wetenschappelijke studies tonen aan dat het leeuwendeel van de mondiale opwarming in de laatste decennia te wijten is aan de grote concentratie van broeikasgassen (koolstofdioxide, methaan, stikstof, e.a.), die vrijkomen ten gevolge van menselijke activiteit” (nr. 23).

In het derde hoofdstuk geeft de paus een wijsgerige analyse van de wortels van de menselijke oorzaken van de ecologische crisis. Hij gaat daarbij in op de voor- en nadelen van de technologische vooruitgang die mensheid de afgelopen twee eeuwen heeft geboekt. Het “eendimensionale” vertrouwen van de mens in de technocratie is er volgens hem de oorzaak van dat de schepping wordt gereduceerd tot een bruikbaar object. Waar Sint-Franciscus van Assisi de ‘vruchten van de aarde’ ziet als medeschepselen, daar beschouwt de moderne mens de natuur als louter een voorraadkamer van energie en grondstoffen waarmee hij de natuur naar zijn hand kan zetten.

Om ‘zuster aarde’ te vrijwaren van uitputting is het volgens paus Franciscus nodig dat er anders naar het ‘gemeenschappelijke huis’ wordt gekeken. Christenen zouden daarbij het voortouw moeten nemen door de ontwikkeling van een ecologische (eco- = ‘huis’ ) spiritualiteit. De paus meent immers dat een werkelijke ommekeer niet mogelijk is door het aanvaarden van een leer, maar vooral door een nieuwe bezieling, een “mystiek” (nr. 216).

De paus is zich ervan bewust dat er “geëngageerde en biddende christenen zijn die het milieuvraagstuk met realisme en pragmatisme als excuus, plegen te bespotten”. Anderen stellen zich passief op en zijn niet van plan “hun gewoontes te veranderen”. “Zij zijn niet bereid tot een ecologische ommekeer, dat wil zeggen dat alles wat voorkomt uit de ontmoeting met Jezus Christus, in de relatie met de wereld tot bloei wordt gebracht. Het in praktijk brengen van de roeping tot het beschermen van Gods werk, behoort wezenlijk tot een deugdzaam leven; het is niet facultatief of een secundair aspect van de christelijke ervaring” (nr. 217).

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.