In het Begin

In het Begin

In het begin, zoals we nu weten ongeveer 15 miljard jaar geleden schiep God de hemel en de Aarde. Alles wat is en alles wat wij mensen hebben voortgebracht, komt voort uit dat eerste Begin. Toen ontvouwde zich Gods droom. En die droom is zoals we nu weten uit de moderne wetenschap, sinds de eeuw van Einstein en vele anderen, een voortgaand proces.

Wij hebben nog maar zoveel gezien en verstaan. Miljarden jaren zijn voorbij gegaan sinds dat eerste Begin en vier miljard jaar geleden ontstond de Aarde. Maar zoals het Genesis verhaal zegt: de Aarde was nog woest en leeg, wild en onbewoonbaar.

In een proces van 4 miljard jaar is alles wat we kennen ontstaan. Geleidelijk, in eonen van tijd , ontwikkelde de Aarde, geleid door Gods creatieve kracht, de processen die de Aarde klaarmaakten om de mens te ontvangen. Uiteindelijk kon de mens, deze heel kwetsbare soort verschijnen en hij vond een prachtig en schitterend thuis. De Bijbel beschrijft de Aarde als een paradijs, een tuin waarin God wandelde met de eerste mensen en hen het gebruik en het beheer gaf van alles wat God had geschapen.

Het is in deze tuin dat de mens moest ontdekken hoe in harmonie te leven met de duizenden andere soorten, die net als hij beeld van God zijn. Slechts veertig duizend jaar geleden zien we pre-menselijke levensvormen verschijn en ontwikkelde bewustzijn zich verder, zodat de geschiedenis van de mensheid zoals we die nu kennen, kon beginnen.

Alle processen van de Aarde, die al miljarden jaren op een autonome manier functioneerden werden nu geleidelijk door menselijk bewustzijn bepaald en op vele manieren waren deze processen uitgeleverd aan de mensen die bepaalden hoe de Aarde werd bewoond. Uit onderzoek weten we dat onze verre voorouders in relatieve harmonie en vrede met de Aarde en haar vele levensvormen omgingen. Oude Wijsheid tradities worden ze genoemd. Hoe onze voorouders in vrede met de schepping leefden is een gids voor onze tijd. Mensen weten, diep in hun hart, wat een ecologische levenswijze is.

Hoe kan het dan dat in de afgelopen eeuw honderd miljoen mensen in oorlogen zijn omgekomen? En ongeveer een miljard mensen kwamen om door honger en uitputting. Eenzelfde aantal onderging martelingen en geweld; alleen al in de afgelopen decennia. En zie wat onze generatie de Aarde heeft aangedaan: de dieren, de vissen, de grond, het dumpen van afval in de wateren en de grond, het kappen van de bossen en de uitputting van de niet-hernieuwbare natuurlijke bronnen.

Dit alles heeft onze generatie gedaan in naam van economische groei, ontwikkeling en welvaart. Hoe komt het toch dat wij mensen een van de meest barbaarse soorten zijn geworden op Aarde, en een wereld voortbrengen die vol geweld is?

Als we naar de geschiedenis kijken van menselijke aanwezigheid op Aarde zien we ongeveer tienduizend jaar geleden een drastische verandering door de Agrarische Revolutie. We zien het begin van de bevolkingsaanwas, want nu was er voedsel en meer mensen konden overleven en dat veranderde alles. Nu begon de strijd om het land en daaruit kwamen de eerste oorlogen voort.

Als we naar de geschiedenis kijken zien we culturen opkomen en ook weer verdwijnen, wanneer het land niet langer meer vruchtbaar is en in een woestijn veranderde. We zijn niet gewend om zo naar de geschiedenis van de mensheid te kijken uit het oogpunt van mensen en grond, water enz.

In de grote religies zien we deze diepe verbinding van mensen en de Kosmos. Als we naar onze Christelijke erfenis kijken, blijkt dat tot de 16e eeuw de reflectie over Aarde/ Kosmos een integraal deel is van het Christelijke leven.

In de Bijbel en de Joods /Christelijke traditie zien we hoe God een verbond aangaat met de mens en met heel de schepping. Gods Shalom betreft heel de Aarde -gemeenschap. In het mysterie van de Incarnatie gaat God de Wereld binnen en daarom is alles heilig. St. Augustinus sprak over de twee boeken van de Openbaring. De Schepping is de Eerste Openbaring en we moeten het boek van de Schepping lezen naast de Bijbel.

In haar summa van de Christelijke leer, Scvias, ziet Hildegard van Bingen heel het Universum doortrokken van de liefde van Christus, de zon van gerechtigheid , die met zo’n glans schijnt dat elk schepsel oplicht in dat licht. In de kern van deze geweldige visie staat de mens, in wonderlijke glorie geschapen uit stof van de aarde en zo verweven met de krachten van de overige schepping dat we er nooit van gescheiden kunnen worden.

De Kosmosmens, Hildegard of Bingen

Veel dingen veranderden in de tijd van de Reformatie. Door de ontdekkingen van Galileo en Newton ontwikkelde zich een volkomen nieuwe materialistische filosofie. Dit had een diepe invloed op hoe wij als christenen onze plaats zien in de hele Schepping. We zijn deel geworden van een materialistisch wereldbeeld en zijn de integrale visie op de relatie van God en de schepping kwijtgeraakt. Een mechanistische visie op de Kosmos, Aarde, Aardeprocessen werd de drijfveer achter de idealen van ontwikkeling en vooruitgang en het idealiseren van industrialisatie en technische vooruitgang

We leven in een wereld die zoals die nu is al drie honderd jaar wordt gedreven in deze richting van ontwikkeling. Pas als we dit willen zien zullen we gaan verstaan, waarom we in de situatie  van de Aarde, natuur en de hele gemeenschap van leven nu terecht zijn gekomen. Dan begrijpen we dat de huidige crisis van het leven op Aarde niet alleen een milieucrisis is. Het is een geleidelijk proces van vernietiging en teloorgang van alle leven op Aarde. Het is een spirituele crisis, een crisis van waarden, van groeiende duisternis in de menselijke ziel, over wat het betekent mens te zijn en hoe we een goed leven kunnen leiden, hoe we de door God aan ons toevertrouwde tuin op een verantwoorde wijze goed kunnen bewonen.

Als we spreken over Ecologie, Ecologische Spiritualiteit in de context van onze huidige wereld, dan moeten we serieuze blik werpen op onze situatie en de uitdaging aangaan die Jezus ons laat zien in het Evangelie; de tekenen van onze tijd te verstaan. “Als je een wolk ziet verschijnen aan de hemel… ”  Welke wolken zien wij verschijnen aan de hemel, daar waar je woont? Wat gebeurt er met de mensen, de ziel van mensen, de Christelijke gemeenschap? Laten we er niet alleen vanuit een antropocentrische visie naar kijken. En ons niet alleen afvragen of en waar en hoe menselijk moreel besef faalt.

“In de laatste vijf eeuwen is er in de Westerse menselijke ziel een radicale vervreemding van de natuur opgetreden, In plaats van ons te verheugen in en te genieten van het Goddelijke in de schoonheid, verwondering en grootsheid van de wereld om ons heen, voltrok zich een psychisch-spirituele  terugtrekking uit de intieme verbondenheid met de natuur.

In de zestiende en zeventiende eeuw gaf deze religieuze vervreemding van Gods schepping, alle ruimte voor een wetenschappelijke opvatting van een mechanistische wereld en subject welke technische controles dan ook zodat de mens steeds meer de wereld kon gebruiken voor eigen middelen. Wetenschap en techniek namen alles over en de uitbuiting van de planeet kon beginnen want de religieuze mensen hadden zich teruggetrokken uit de wereld.

Een volgend moment van vervreemding en verlies van intimiteit met de schepping vond plaats toen de wereldwijde en zich steeds vernieuwende, duurzame landbouw steeds meer plaats moest maken voor niet-duurzame landbouw en uitbuitende economie; een steeds snellere dans om meer van de Aarde te nemen en zoveel te produceren om de industrie draaiende te houden met het gevolg van afvalbergen die de Aarde niet kan hanteren.

De Schepping, Gods gave aan ons is nu een gebruiksobject geworden. Het diepe spirituele aspect van de Aarde wordt nu bijna totaal verwaarloosd. De stralende aanwezigheid van God in de Schepping wordt amper herkend en gezien. De Schepping is koopwaar geworden, niet meer een planeet waar mensen fysiek en spiritueel gevoed worden.

Christendom en de Ecologische Crisis; Waar staan wij nu?

Het meest fundamentele probleem dat we voor ons zien nu is het gevoel voor de sacrale dimensie van alles te herstellen. De ecologische crisis gaat over het verlies van waarden en de missie van onze tijd is waarden te beleven als voorbeeld voor velen.

Dit is de grond van onze roeping als religieuze mensen. Eerst het Koninkrijk van God zoeken en dan er naar leven, zoals Jezus heeft gedaan. We kunnen geen mensen redden, we kunnen niet voor mensen zorgen, zonder de wereld te redden waarin wij leven.

Er zijn geen twee werelden; de wereld van de mensen en hun spiritueel welzijn en de wereld van de andere schepselen. Er is maar één wereld. Deze wereld zal ons spiritueel voeden af we zullen omkomen van spirituele honger!

We zijn thuis in het Genesis verhaal. Maar willen we ook vertrouwd zijn met alle transformaties die de Schepping heeft ondergaan? En is het deel van onze gebeden, reflectie en contemplatie?

Als we ons openstellen voor het intense lijden van de Aarde en alle leven kunnen we de Aarde weer ontdekken vanuit een heel nieuw ecologisch kader en het opnieuw verstaan als een integraal deel van de visie en de taak van de Christelijke traditie.

Het vraagt om serieus werk. Opnieuw te zien dat de Kosmos een sacrament is, steeds weer nieuw leven gegeven door de Schepper Geest die in heel de schepping leeft. Voor iedere Christen en voor religieuzen ligt er de opdracht om opnieuw naar onze roeping als religieus te kijken en ons charisma, onze geloften in dit licht te herzien. Dan vraagt een bedreigde planeet aan ons met Gods woorden: “Adam, Adama, waar ben je ?

De vernietiging van deze prachtige planeet staat gelijk met heiligschennis. En we dienen ons te realiseren dat de mens als soort ingebed is en een onderling afhankelijk deel van de schoonheid van dit universum, niet als de heer van het huis, maar als lid van de familie van leven, als broeders en zusters, vrienden en beminden, vaders en moeders, priesters en profeten, medescheppers en kinderen van de Aarde, Gods goede Schepping.

De Cosmo – centrische kracht van de volheid van de Christelijke traditie weer ontdekken en ervaren verbindt ons weer met onze oude en middeleeuwse voorouders en versterkt onze intellectuele en morele integriteit. Doen we dit niet dan wordt onze theologische reflectie meer en meer irrelevant en nog erger niet verantwoord met het oog op de toekomst van onze Planeet. De Schepping verlaten en kwijtraken is geen optie. De opdracht om de verbinding met de Schepping weer op te pakken is het grote religieuze en intellectuele avontuur. Het is zaak van leven en dood”.

  1. E. Johnson: Loosing and finding creation in the Christian tradition. In “ Christianity and Ecology” page 3-18 ISBN 0-945454-20-1

Website

www.religionandecology.org

Samengevat en vertaald.

Elly Verrijt, 2017