De Natuurlijke Openbaring

Thomas Berry

(uit Dream of the Earth, hoofdstuk 7)

Wij ontlenen onze ideeën over wat heilig is hoofdzakelijk aan het geschreven woord, met name uit de Bijbel en andere heilige teksten. Hierdoor realiseren we ons nauwelijks wij praktisch volledig de verbinding zijn kwijtgeraakt met de openbaring van het heilige, de openbaring in de natuur. Maar ons gevoel van het heilige wordt paradoxaal genoeg juist gevormd door onze beleving van de natuur, van de Aarde met al haar creativiteit en de grootsheid van het universum. Als we het zonder de schoonheid en grootsheid van het universum zouden moeten doen, zou onze religieuze en spirituele ontwikkeling uiterst pover zijn. Hetzelfde kan gezegd worden over onze emotionele, intellectuele ontwikkeling en over onze verbeeldingskracht.

Er zijn religieuze stromingen die het heilige zien als immanent hier op Aarde. Dit betekent dat God, of een andere heilige energie, hier op de Aarde “woont” of op zijn minst daar aanwezig is. Dit staat in tegenstelling tot het geloof in een transcendente God die de Aarde ontstegen is en ergens anders “woont” (bijvoorbeeld in de hemel) zoals het Christendom verkondigt. Echter, zelfs het idee van immanentie, hoe loffelijk ook, doet niet volledig recht aan de heilige dimensie van de Aarde zelf. Het kan niet zo zijn dat de Aarde haar waardigheid en heiligheid alleen maar ontleent aan een heilige energie die er aanwezig is, want dat doet afbreuk aan de intrinsieke waarden van de Aarde en haar componenten zelf. De Kilimanjaro is niet majestueus of geheiligd omdat het Heilige er woont of er geweest is, nee deze berg is majestueus vanwege haar eigen schoonheid en grootsheid. Thomas van Aquino heeft een groot deel van zijn levenswerk besteed aan het verdedigen van de intrinsieke goedheid en doeltreffendheid van de natuurlijke wereld. De natuurlijke wereld is niet zomaar een object, noch een gebruiksvoorwerp of grondstof, en evenmin een passieve innerlijke dimensie van het Goddelijke, een soort heilige droomwereld.

Nee, de natuurlijke wereld is subject en object tegelijk. De natuurlijke wereld is de moederschoot, de bron van ons bestaan hier op Aarde. De natuurlijke wereld voedt onze lichamen, onze emoties, ons gevoel voor moraal, esthetiek, en onze spirituele beleving. De natuurlijke wereld is onze eigen sacrale samenleving waarin we thuis horen. Vervreemding van deze gemeenschap staat gelijk met het verlies van wat ons mens maakt. Afbraak van deze gemeenschap is afbraak van ons eigen bestaan.

We moeten de natuurlijke wereld gaan zien als de primaire openbaring van het sacrale. Daarnaast zouden we in onze religieuze beleving het accent moeten gaan leggen op de schepping als een voortdurend creatief proces. Een proces dat vanaf begin een psychisch spirituele en een materieel-fysische dimensie heeft. De mens is een integraal deel van dit voortschrijdende proces. Door gebruik te maken van onze intelligentie kan het universum zich bewust zijn van zichzelf en bij wijze van spreken over zichzelf nadenken. En door ons kan het universum ook uiting geven aan haar eigen bestaansvreugde. Als wij onszelf op deze wijze gaan zien, wordt meteen duidelijk hoe het toebrengen van schade aan onze planeet gelijk staat aan degradatie van ons eigen psychische en spirituele welzijn.

Het wordt tijd dat we “vooruitgang” zodanig gaan herdefiniëren dat het niet alleen ons en onze economie betreft. Nee, ware vooruitgang zal de hele Aardegemeenschap moeten betreffen, van het plankton in de zee tot de dieren en bomen op het land. Echte vooruitgang waarborgt de leven- brengende systemen van land, lucht en water.

Een nieuw religieus-spiritueel raamwerk begint zich nu af te tekenen, waarbinnen de gezamenlijke ontwikkeling van mens en Aarde een nieuwe richting kan inslaan. Dit raamwerk wordt gevormd uit de drie overtuigingen die eerder werden beschreven:

  • De natuurlijke wereld is een voortdurende openbaring van het sacrale,
  • Wij dienen loyaal te zijn aan de aardse gemeenschap, waar wij deel van uitmaken,
  • Vooruitgang moet de volledige aardse gemeenschap betreffen.

 

Dream of the Earth, hoofdstuk 7 ISBN 0-87156-622-2

Met toestemming van Thomas Berry vertaald door Michiel Doorn en deze tekst is opgenomen in Thomas Berry. Profeet voor de Aarde. Uitgegeven bij Lulu com in 2009.

5 800038 861780

 

Creativiteit als Grondbeginsel

Thomas Berry

(uit Evening Thoughts, Hoofdstuk 5)

Het verhaal van het universum is het belangrijkste verhaal voor de mens. Het zet uiteen hoe alles ontstond en hoe het komt dat de dingen zijn zoals ze zijn. Het verhaal zou moeten worden aangehaald bij belangrijke initiaties van een individu of een cultuur, en het is op zo’n moment dat we kunnen gaan inzien wat voor creativiteit er huist in het verhaal zelf. Het is een epos van genezing, kracht en leiding. Alle rollen die de mens vervult in zijn of haar leven zijn een voorzetting van dit verhaal. En zo is elke creatieve actie van de mens een voorzetting van de creativiteit van het universum.

Het begint ons nu duidelijk te worden dat het universum het menselijke verstand heeft voortgebracht en dat het dit verstand is dat het universum kan kennen en doorgronden. Het universum dat gekend kan worden door het menselijke verstand is het enige universum dat dit verstand kan hebben voortgebracht. Dus er is hier sprake van een nauwe band die begon met het ontstaan van het universum. Als het universum zich na de oerknal ook maar ietsje sneller of langzamer had uitgebreid, had er noch leven noch menselijke intelligentie kunnen ontstaan. In het eerste geval zou de materie in het universum zich volledig hebben verspreid, en in het tweede geval zou het te massief zijn gebleven. Zo nauwkeurig luistert de relatie tussen de oerknal en het ontstaan van menselijke intelligentie zo’n 15 miljard jaar later. Een intelligentie die nu in staat is om te bevatten waaruit en hoe het is voortgebracht.

Hoewel deze wetenschappelijke beschouwingen over het universum indrukwekkend zijn, zijn zij niets anders dan een analytische expressie van wat wij intuïtief al wisten vanaf het begin van de menselijke geschiedenis. Bijvoorbeeld, in het oude China werd de mens de “hsin” van het universum genoemd. Het woord “hsin” als pictogram is een menselijk hart en kan of als hart of als verstand vertaald worden. Dus in het oude chinees is de mens of het hart of het bewustzijn (verstand) van het universum. We zouden ons zodoende kunnen afvragen of de mens eerder een bestaansvorm (expressie) van het universum is, of een aparte bestaansvorm in het universum. Beide zijn waar, maar door de mens te zien als expressie of vorm van het geheel, en niet zozeer als apart wezen, biedt deze zienswijze een veel wezenlijker perspectief van ons bestaan en alle menselijke handelingen.

Nu we evolutie (creativiteit) als het grondbeginsel van het universum hebben geaccepteerd, kunnen we het universum zien als een opeenvolging van transformaties tot aan de dag van vandaag. Het wordt nu ook duidelijk dat wij een grote rol vervullen in deze generatieve en transformerende processen. Wij participeren door bewust vorm te geven aan onze eigen ontwikkeling, wie we zijn en wat we doen, en aan de ontwikkeling van de cultuur en maatschappij waarin we leven. Deze participatie brengt enorme verantwoordelijkheden met zich mee en vereist ook een grondige kennis van het universum waarin wij leven en hoe het universum werkt. Want het werkt met geweldige en soms vernietigende krachten, maar ook door vreedzame en creatieve processen. Al met al heeft het universum tot dusver een ongelooflijke prestatie geleverd, er is een magische en majestueuze planeet ontstaan met een ongelooflijke variëteit aan leven en recentelijk de ontluiking van het menselijke bewustzijn. Bewijs genoeg dat we deel uitmaken van een grandioos mysterie waar we op unieke wijze aan deelnemen. Het besef van dit creatieve proces als primair beginsel, als manifestatie van het universum zelf, vereist een grondige verandering van hoe wij onszelf zien en hoe we ons gedragen, want de mens is nu de dominante kracht hier op Aarde. Wat wij doen of laten bepaalt voor een groot deel het lot van dit hele creatieve proces.

In de loop van een paar eeuwen hebben wij de hele inrichting van de planeet veranderden ingegrepen in levensvormen. We hebben zelfs de fysische structuur van de planeet veranderd, denk maar aan onze ingrepen in de koolstof-, water- en stikstofkringlopen. Om de Aarde weer in balans te brengen is dus veel meer nodig dan een wijziging in onze denktrant. Het zal een verandering moeten zijn die wat schaal betreft maar zelden op Aarde heeft plaatsgevonden en daarom vergeleken kan worden met het begin van een nieuw geologisch tijdperk. Ik noem dit het ecozoïsche tijdperk, in opvolging van het paleo-, meso -, en cenozoïsche tijdperk.

In wezen is het universum één enkelvoudige realiteit, met andere woorden: erbuiten is verder niets. Dus alles wat voortkomt uit het universum en aanwezig is in het universum was er in aanleg al. Een meest recente fase komt dus altijd voort uit een eerdere fase. Deze wijsheid kunnen we op twee manieren interpreteren. De eerste manier is die van de wetenschap waarbij we de werkelijkheid kunnen analyseren en ontleden in haar elementaire bouwsteentjes (moleculen e.d.). De werkelijkheid is dan opgebouwd uit al die elementen.

We kunnen ook beginnen bij het menselijk bewustzijn. Als we daadwerkelijk beseffen wat dat bewustzijn inhoudt (als we ons bewust zijn van ons bewustzijn), dan is er geen andere conclusie mogelijk dan dat ons bestaan en functioneren een functie is van het bestaan en het functioneren van het universum zelf. Als het menselijke bewustzijn psychische en spirituele eigenschappen heeft, houdt dat in dat die eigenschappen en dat bewustzijn in ieder geval latent aanwezig waren, en misschien ook actief. Er is een universeel proces gaande dat die eigenschappen laat ontluiken. Het universum had al van begin af aan een psychische dimensie, die in elk oer-atoom terug te vinden was. Het heeft dus geen zin om het bestaan van het universum te bestuderen zonder het menselijke bewustzijn daarbij te betrekken.

Als we het bovenstaande inzicht combineren met de huidige wetenschappelijke kennis over evolutie, begint zich een integraal verhaal af te tekenen over de oorsprong en ontwikkeling van het universum en onze rol daarin. Het verhaal over het fysisch materiële (uiterlijke) universum wordt nu gecompleteerd door ons besef van de (innerlijke) psychische en bewustzijn vormende aspecten die er van begin af aan al waren. Nu kunnen we beginnen met het grote werk om de menselijke functie te herdefiniëren binnen deze nieuwe creatieve kosmologie, met speciale aandacht voor onze professionele, educatieve, religieuze, ethische en wettelijke instituten. Het is onze taak om de creatieve aspecten van dit verhaal bij elkaar te brengen en het verder te ontwikkelen, zodat het de basis vormt voor de toekomst. Er zijn zes belangrijke aspecten die hieronder worden toegelicht.

1.Het universum is de primaire openbaring van het sacrale, de primaire leidraad, de primaire plek  van communicatie tussen de mens en het sacrale.

2.Het universum is een integrale communicerende gemeenschap waar alles met elkaar verbonden is, zowel in ruimte en in de tijd. Met andere woorden, het is één systeem dat zich door de tijd heen ontwikkelt en een proces doorloopt. Als dus ergens iets verandert, bijvoorbeeld een ster, dan verandert het hele universum. Dat is vooral evident hier op Aarde. Een aantasting van een deel van de Aarde is een aantasting van de hele Aarde en wordt als zodanig door de Aarde ervaren. Hetzelfde geldt voor een verbetering.

3.De mens is de levensvorm waarin het universum en vooral de Aarde bewust wordt van zichzelf. Het lijkt erop dat dit soort bewustzijn de meest recente en meest ontwikkelde fase is van de immense evolutionaire reis van de Aarde en haar bewoners. In de vroegste fase van het menselijke bewustzijn was de mens doordrongen van de spirituele dimensies van het universum. De ervaringen die hier uit voortkwamen lagen ten grondslag aan ‘s werelds grote en kleinere religies, terwijl het menselijk bewustzijn zich verder ontwikkelde ten tijde van de grote civilisaties. Daarna, tijdens de Verlichting en in de moderne tijd, richtte de mens zijn aandacht op de doorgronding van de externe, fysieke wereld. De nieuwste fase in de evolutie van het menselijke bewustzijn is om de potenties van de voorgaande fasen bijeen te brengen in één integraal wereldbeeld.

4.De Aarde als systeem of gemeenschap houdt zichzelf in stand, voedt zichzelf, onderricht zichzelf, bestuurt zichzelf, geneest zichzelf en vindt haar eigen vervulling in de voortschrijdende evolutie. Daarom is het belangrijk dat elke menselijke handeling in samenspraak is met deze principes van de hele Aardegemeenschap.

5. De creatieve intelligentie van de levensprocessen hier op Aarde zit in de genetische codering. Deze codering gidst het ontvouwen van het leven van zowel individuen als soorten. De uiteindelijke uitdrukking hiervan is de aardse biosfeer en de processen waarbij door mutatie van genen verbeteringen worden aangebracht.

6.Met de komst van de mensachtigen ontstond er een nieuwe codering die verdere culturele ontwikkeling van de mens mogelijk maakte. De individuele mens is genetisch uitgerust voor spraak, maar op zichzelf betekent dat niet zo veel. Er was een enorme creatieve culturele ontwikkeling nodig die uiteindelijk leidde tot communicatie via taal. Overeenkomstig het principe van genetische codering zou men dus kunnen spreken van culture coderingen die verdere culture ontwikkeling steeds opnieuw mogelijk maken. En zo, gesteund door hun coderingen, ontwikkelen de menselijke culturen zichzelf verder in de richting die ze zelf kiezen. Als wij ons dit realiseren, kunnen we voelen dat dit magnifieke proces zijn oorsprong heeft in de verste diepten van het heelal.

De ontwikkeling van het universum verloopt in een duidelijke opeenvolging van fasen of sprongen en zo is het ook met de ontwikkeling van de mens. De tijd is aangebroken om de materieel-technologische fase ( wereldbeeld) te ontstijgen en een nieuwe ecologische fase van de menselijke en aardse ontwikkeling vorm te geven; het ecozoïsche tijdperk. Net als alle creativiteit, is de bron van de creatieve kracht die hiervoor nodig is de archetypische diepte van het universum. Met het Nieuwe Verhaal ( kosmologie) van het universum als leidraad wordt het pad voorwaarts zichtbaar.

————————————————————————————————————————————–

Evening Thoughts Thomas Berry , ISBN 978-1-57805-130-4

Deze tekst is met toestemming van Thomas Berry vertaald door Michiel Doorn en opgenomen in het boek Thomas Berry, profeet van de Aarde, 2009 Lulu Com ID8075919

5 800038 861780

 

 

De Psychische Betovering

 

Thomas Berry (uit Dream of the Earth, hoofdstuk 2 en 4)

In 1975 vond in de Kathedraal van John the Divine in New York een publieke discussieplaats met als onderwerp technologie en de natuurlijke wereld. Deelnemers waren Edgar Mitchell, de astronaut; Eido Roshi, de Zen Meester, en Lame Deer, de Sioux Indiaan.

Toen de beurt aan Lame Deer was om te spreken, ging hij eerst staan, en met zijn heilige pijp in de hand boog hij naar de vier windstreken. Daarna keek hij rond en toen hij de enorme kathedraal in zich op had genomen, richtte hij zich tot het publiek en zei wat voor een geweldige plek deze kerk was om met het Goddelijke te communiceren. “Maar”, zei hij, “mijn mensen hebben een andere plek om met de Grote Geest te communiceren, een plek onder de blote hemel, met bergen in de verte en de wind die door de bomen waait, met de Aarde onder onze voeten, omringd door het geluid van de vogels en krekels. Onze plek is een ander soort plek dan deze kerk en een andere ervaring”. Deze ervaring is zo peilloos dat Lame Deer er aan twijfelde of zijn volk ooit ergens anders op gelijke wijze het Goddelijke zou kunnen voelen. Dit maakte een overweldigende indruk op mij (TB) en ik denk er vaak over na wat het is dat we gewonnen en verloren hebben als moderne westerlingen. We leven nu in een technocratische, manipulatieve wereld die allesomvattend is. Het is niet nodig om een primitieve levensstijl te romantiseren, maar we moeten wel diep nadenken over de wereld die we gecreëerd hebben.

Bijna altijd zien we de natuurlijke wereld als een leverancier van grondstoffen voor de economie, of als een leuke plek om te recreëren na hard werken, of misschien als een mooi kunstwerk, wanneer we genieten van de kleurenpracht van de herfst. Al deze houdingen zijn best legitiem, maar er maken dit alles ook kleiner. Als we echt met hart en ziel ontroerd zouden zijn door de pracht van de Aarde, zouden we haar met diepeerbetoon tegemoet treden en met afschuw reageren op de schending van haar integriteit.

Het feit dat dit niet gebeurt, houdt in dat er een ontkoppeling heeft plaatsgevonden op een zeer diep niveau in ons menselijk bewustzijn. Dit is iets wat de mensheid maar heel moeilijk kan toegeven. Deze ongekende breuk is niet alleen zichtbaar in onze economische activiteiten die zoveel schade veroorzaakt hebben, maar hij zit diep in onze cultuur, in ons hele waardesysteem en zelfs in onze taal.

Wij moeten goed beseffen wat er gebeurt als we het leven hier op Aarde grotendeels blijven vernietigen. De belangrijkste vaststelling hierbij is dat we uitdrukkingen van het Goddelijke negeren. Als we een magnifiek gevoel van Goddelijke aanwezigheid hebben, komt dat doordat wij ons omringd weten door een magnifieke wereld. Als we verfijnde emoties en gevoelens hebben, dan is dat te danken aan de delicate, kleurrijke en ritmische dansen en liederen die ons door de Aarde ten tonele worden gebracht. Als wij groeien en sterker worden, komt dat doordat de aardse levensgemeenschap ons als een wijze ouder uitdaagt en ons dwingt om te overleven en te evolueren. De Aarde biedt ons het toneel waar wij kunnen ondervinden wat het betekent om te leven, te bestaan, in de eindeloze fascinerende reeks (toneel) aktes waaraan wij mogen deelnemen.

Onze verbeelding en creativiteit worden gewekt door de wereld om ons heen, de rijke kleuren en geluiden, de beweging van de wolken langs de hemel, de bomen, bloemen, de rivieren en de wind, de zingende vogels en de sierlijke beweging van de walvis door de zee. Als wij woorden hebben om uitdrukking te geven aan onze belevenis van het Goddelijke of onze diepste emoties, woorden om onze kinderen verhalen te vertellen, woorden om te zingen, dan komt dat door de indrukken die wij ontvangen hebben van de wereld en het leven om ons heen. Als de mens op de maan zou zijn ontstaan en geëvolueerd, zou onze taal, verbeelding, en ons gevoel voor het Goddelijke, een afspiegeling zijn van het maanlandschap: even kaal en onvruchtbaar.

Mensen die functioneren binnen een bepaald wereldbeeld houden zich daar meestalkrampachtig aan vast. Het belangrijkste obstakel om het industriële wereldbeeld te vervangen door een meer ecologisch wereldbeeld is dan ook de aantrekkingskracht van het huidige model. Maar deze aantrekkingskracht is in principe niet van fysieke, externe aard, maar psychisch. Veel mensen zijn in de ban – en als het ware betoverd – door het huidige industrieel culturele model.

Een dergelijke psychische betovering is de mens eigen. De energie die onze voorouders putten uit deze aantrekkingskracht was de drijfveer die de Westerse wereld uit de Middeleeuwen lichtte. Dus de psychische betovering was een aanleiding voor de Verlichting en de daaropvolgende industriële revolutie, in plaats van dat onze liefde voor het industriële model voortkwam uit die revolutie. De mythische verbintenis, de visie en het nieuwe elan waren er het eerst. Als wij nu dus het industriële model willen vervangen door een ecologisch model, zal de mens de psychische betovering van de natuur moeten terugvinden en een nieuwe vorm moeten vinden die bij deze tijd past.

Wij moeten een positieve, zinnige en waardevolle toekomstvisie ontwikkelen van waaruit we energie voor deze transformatie kunnen putten. Zonder een sterke betovering door de grootsheid en de mystiek van de Aarde kan de energie die voor haar nodig is en ons behoedt nooit worden opgebracht. Als wij bijvoorbeeld alleen maar kijken naar het nut van water voor menselijk gebruik, dan zullen we nooit genoeg schoon water hebben voor mens en de natuur. Het gaat om de ervaring van het wonder van regen en uiteindelijk om het wonder van de Aarde zelf.

Daar waar de vernieling het grootst is, is het ontwaken van deze mystiek-psychische waarden het meest nodig. Maar als die waarden alleen nog maar aanwezig zijn in een rudimentair instinctieve vorm, zal dat niet genoeg zijn. De mystiek moet alle delen van het menselijke bewustzijn doordringen, de politiek, de rechtspraak, het onderwijs, enz.

Hier ligt een taak voor de schrijvers, dichters en andere kunstenaars, want zij kunnen vorm geven aan dit gevoel. Dus overal is een Aardemystiek nodig om tegenwicht te bieden aan onze psychische betovering door het huidige industrieel culturele model. Praktisch gezien bestaat deze mystiek uit drie componenten: de Aarde als onomkeerbaar evolutionair proces, het ecologische systeem als basis voor de toekomst, en een vooruitgangsmodel dat zowel de belangen van de mens als van de natuur omvat. Alleen zo kunnen we de energie en moed verzamelen die nodig zijn voor ons voortbestaan. De mens en de menselijke cultuur zijn alleen levensvatbaar in een levensvatbare wereld.

Deze mystiek-psychische dimensie is geen romantisch of idealistisch begrip. Het is een diep inzicht in hoe het hele evolutionaire levensproces hier op Aarde functioneert.

Dream of the Earth, hoofdstuk 2, 4 Thomas Berry ISBN  0-87156-622-2

Vertaling van Michiel Doorn, met toestemming van Thomas Berry . Opgenomen in Thomas Berry, Profeet voor de Aarde, 2009, Lulu Com  ID 8075919

 

 

lentelicht krentenboompje

vrije foto Internet

De Schepping behoeden

Een overweging van Hildegard van Bingen

In deze dagen, nu zovelen met spanning afwachten wat de Klimaatconferentie ons zal brengen en of we als mensheid de noodzakelijke keuze voor leven in de toekomst zullen maken, kom ik weer uit bij de teksten van Hildegard van Bingen. Deze Middeleeuwse mystica schreef in de twaalfde eeuw het volgende; de ecologische crisis en haar oorzaken dienden zich ook toen al aan. Deze wakkere vrouw verstond de situatie van de Schepping in haar tijd. Ik heb de bron uit het Duits niet meer kunnen achterhalen en maakte er een vrije vertaling van.

Zuivering van de oerelementen

“En ik hoorde, hoe met een wilde schreeuw de elementen van de wereld zich tot de Man Gods  ( Vir Deus) richtten. En ze riepen: “We kunnen niet meer lopen en onze weg vervolgen naar de bestemming van onze Meester”. De mensen keren ons onderste boven met hun slechte daden, zoals het rad van een molen. We stinken al als de pest en komen om van honger naar gerechtigheid.

De Man Gods antwoordde:” Met Mijn bezem zal ik hen reinigen en ze zo lang zoeken, tot ze zich weer tot Mij keren. Ondertussen zal Ik veel harten voorbereiden en weer tot Mijn Hart trekken. Met hun plagen die u verontreinigd hebben, zal Ik u reinigen, zo vaak als u bezoedeld wordt….

Maar nu zitten de winden vol modder en stof en de lucht braakt vuiligheid uit, zodat de mensen niet eens meer hun mond kunnen openen. Ook is de groenende kracht door de goddeloze valse wanen van verblinde mensenzielen verwelkt. Er is alleen nog hun eigen lust en ze klagen: “Waar is dan Uw God , die we maar nooit te zien krijgen”.

En Ik antwoordde hen: “Zien jullie mij dan niet, dag en nacht, als jullie zaaien en het zaad opkomt, gevoed door Mijn regen? Elk schepsel is naar de Schepper gericht en erkent, dat er maar Een is die hen heeft voortgebracht. Alleen de mens is een rebel. Hij verscheurt zijn Schepper in de vele schepselen….. vraag je toch eens af, wie u gemaakt heeft. Zolang je nog één schepsel gebruikt om je eigen behoeften te dienen, zullen jullie de volle vreugde niet bezitten…….”

Hildegard van Bingen  1098-1179

Hildegard_von_Bingen-_'Werk_Gottes',_12__Jh_

 

 

Een Middeleeuws Mysticus spreekt ons aan

Mediteren over de Schepping met Meister Eckhart

Meister Eckhart werd geboren in Thüringen, rond 1260 en werd Dominicaan. Een week na zijn dood in 1328 werden zijn geschriften en zijn gedachtengoed veroordeeld door de kerk. Hij werd echter één van de meest bekende Middeleeuwse Mystieken. Laten we luisteren wat hij ons te zeggen heeft als inspirator bij onze zorg voor de Aarde.

meister Eckhart

Meister Eckhart over de betekenis van dieren in ons leven.

“Stel je voor dat je alleen in de woestijn bent en bang bent. Hoe kan een dier ons helpen in die omstandigheden? Het innerlijk leven van een dier kan ons sterken,  zegt hij. Op het niveau van leven, zijn dieren en wij één. Volgens Eckhart zijn wij gelijk op het niveau van leven. En gelijkheid geeft sterkte in alles.  Tussen een meester en zijn dienaar is geen echte vrede, want er is geen echt gevoel van gelijkheid. ” Waarom kan een dier ons sterken? Omdat het leven zo mooi is, zo vol genot, zo krachtig. En op dat niveau is onze relatie gelijk – we ontvangen kracht van de dieren en vrede en vriendschap”.                                                                                                                          Eckhart zegt: “We zouden alle schepselen moeten liefhebben met alles wat we van God hebben ontvangen”. Met andere woorden, we moeten in vriendschap en in liefde omgaan met heel de schepping”.

Van Eckhart erven we een hele theologie over vriendschap met de schepselen. Hij wekt onze liefde en herinnert er ons aan dat de schepselen ons liefhebben. Omwille van die liefde van de schepselen voor ons, moeten wij opkomen voor de schepselen, daar waar hun bestaan wordt bedreigd. Laten we onze solidariteit betonen met de oceanen en de vissen, de grond en de dieren, de bossen en de vogels, de rotsen en de planten.

We delen met anderen schepselen niet alleen het leven, maar ook “zijn, wezen”  ( “Isness is God”) En God is in alle schepselen. Eckhart ziet de sacrale dimensie in alle schepselen en zegt dat iedere wezen een woord is van God en een boek van God. Met andere woorden, ieder schepsel is een heilig boek en ieder wezen spreekt naar best vermogen over God.  …. “Alle schepselen zijn woorden van God. Mijn mond drukt God uit en laat God zien, maar een steen doet hetzelfde. Een steen is ook een bron van openbaring”. Hier benoemt Eckhart de kosmische Christus ( of de Boeddha natuur), d.i. de aanwezigheid van God in iedere wezen in heel de schepping. De Schepping vernietigen is als het opnieuw kruisigen van Christus.

1229885_10201052632850796_21454652_n

Als Eckhart over liefde spreekt bedoelt hij dit niet op een sentimentele manier. Het gaat over actieve strijd voor gerechtigheid. Hij schrijft: “Want mededogen is ook gerechtigheid”. Mededogen vraagt volgens Eckhart “een bewuste keuze en een zorgvuldige afweging – zowel rechter- als linker hersenhelft zijn aanzet en nodig om te komen tot creatieve acties om de Aarde te helen, klimaatverandering aan te pakken enz.”  “God verheugt zich intens om onze werken voor gerechtigheid . In al onze handelingen en inspanningen wordt God geboren in heel de Schepping.”

De basis voor mededogen is het besef van onderlinge afhankelijkheid en volgens Eckhart zijn alle schepselen onderling afhankelijk.

Meister Eckhart over creativiteit

We delen ook samen met alle schepselen in de kracht van creativiteit.”Alle schepselen kunnen baren”, zegt hij.  “Een schepsel zonder de mogelijkheid om leven voort te brengen bestaat niet. In die zin zijn schepselen een spiegel van het Goddelijke, want God wil leven voortbrengen en baren. Het edelste werk van God is leven geven.”

Zo richt Meister Eckhart zich tot  alle eco-profeten en eco-strijders van onze tijd en van alle tijden.

Zie ook: Meister Eckhart “A Mystic-Warrior for Our Times, Mathew Fox pas uitgegeven door New World Library.

Zie ook Resurgence & Ecologist nr. 289: The medieval mystic who speaks to our time, M. Fox

Meditatie bij de volheid van de Lente: Groenende Kracht

Viriditas: groenende kracht

Een van de meest indringende en prachtige concepten die Hildegard ons nalaat is een term die nog nooit bij andere theoloog is aangetroffen. Zij spreekt over Viriditas; groenende kracht. Ze spreekt over het prachtige groen van de bomen, het gras, en de overvloed van de groene aarde. Ze laat ons zien hoe heel de aarde en de mensen zijn overgoten a.h.w. door deze groenheid van alles.

Ze gelooft dat het Christus is die de groene kracht naar de aarde brengt.

Voor Hildegard is de Heilige Geest deze groenende kracht, die alles doet groeien, uitdijen en vieren. Zij ervaart heling en verlossing als de terugkeer van groen en vochtigheid.

Het is de kracht van de lente, de kiemkracht, een vruchtbaarheid die van God komt.

Appelblauwzeegroen

Deze levenskracht vinden we in mensen en andere wezens.

…” Alle schepselen ontlenen aan Gods groenende kracht hun uitstraling.

Wie deze innerlijke uitstraling heeft is in harmonie met groenende kracht.

Als de mensen met groene kracht verbonden zijn

zijn er geen dorre gebieden op aarde..”

..” O, alleredelst groen dat wortelt in de zon

en straalt in heldere lichtheid

binnen de kring van het draaiend rad,

dat de heerlijkheid van het aardse niet raakt:

omarmd door de hartskracht van hemelse geheimen

kleur je als het morgenlicht

en vlam je als de gloeiende zon

jij groen bent omsloten

door liefde.”

” De levende Geest gaat uit,

wordt het groenend lichaam

en draagt Zijn vrucht:

dit is het leven”.

“Ga in een groene wei liggen en stel je voor dat alle sappen

en krachten uit de wortels van het gras en de overige planten

je lichaam instromen…

Het geeft een verfrissend gevoel van regeneratie”

Er is een kracht uit de eeuwigheid

En die kracht is het groen.

Uit het lichte groen zijn hemel en aarde geschapen

En alle schoonheid van deze wereld.”

  • Hierbij een afbeelding van de bron van alle groende kracht: chlorofyl

Scannen0009

Bezielde Aarde

Bezielde Aarde

“ Een morgen ben ik zeer vroeg opgestaan
en zie de bloemen halmen, grassen staan
in een zo helder eigenaardig licht
of zij daar nog niet lang alleen zo staan
maar iemand juist van hen was heengegaan,
zoals men in gezelschap binnentreedt
in stilte, en weet dat er gesproken is,
maar niemand u wil zeggen wat het was.
Het is of er een engel op dit gras
getreden is en juist verdwenen is
zodat nog alles luistert naar zijn tred
en halmen, grassen staan nog in gebed”

Uit: De Tuin Weremeus Bruning

Weremeus Bruning beschrijft in dit gedicht de wijze waarop hij de natuur ervaart op een vroege morgen.
Hoe herkenbaar. Wie heeft niet de herinnering aan deze momenten of ervaart dit op sterke momenten? Ieder van ons beleeft de natuur op heel eigen manier. De een is dol op tuinieren, de ander houdt zich bezig met bomen en planten in het bos of loopt iedere dag door een park of een groen stukje in de wijk. Op de een of andere manier worden we allen aangetrokken door de natuur. Een moment van ontroering, geraakt worden, of enthousiast gemaakt om in beweging te komen. Echt thuiskomen.

Ons lichaam en onze ziel weten over onze diepste herinneringen van verbondenheid met de natuur. We weten nu dat onze cellen alle herinneringen bewaren, zoals een computer die alles opslaat. De geur van gras op een zonnige dag kan ons terugbrengen naar onze kindertijd, misschien zelfs naar momenten waar we geen weet meer van hebben in ons heldere bewustzijn. De regen en wind op een donkere avond laten je weer de warme verbondenheid voelen en de veiligheid van thuis. Een vogel in de lucht brengt je terug bij een vakantie aan zee, wie weet wanneer.
Maar ook als je nooit enige bewuste vorm van natuurbeleving hebt ondervonden, is er in onze cel -herinnering de oeroude verbinding met de natuur die kan worden gewekt.

We hebben immers als mensheid duizenden jaren van leven en overleven in allerlei natuurlijke systemen en situaties achter de rug. Herinneringen die niet in een paar jaar stadsleven ineens geheel verdwenen zijn.
Sterker nog, ze kunnen soms als heftige verlangens zich aan ons presenteren. We weten soms niet eens wat ons op zulke momenten overkomt.
Dat is goed nieuws in een tijd dat mensen massaal het besef van de diepe verbondenheid met de natuur kwijt zijn geraakt en onze kinderen opgroeien in een omgeving van beton en computers. Die diepe verbondenheid kan worden hersteld en weer worden gewekt.
Het is Moeder Aarde zelf die ons trekt en in ons verlangt naar eenheid en verbinding.

Het is u misschien ook meerdere malen overkomen, wat Weremeus Bruning beschrijft in zijn gedicht. Het gevoel dat je op een plaats komt of “binnentreedt alsof er zojuist is gesproken”. Of de vogels juist iets belangrijks hebben gevierd als u voorbij komt, er een aanwezigheid is alsof “een engel op dit gras getreden is er juist verdwenen is”. Dan is er meer dan het stoffelijke bestaan van deze bomen, de vogel boven ons, de bloem in het gras. Ineens zijn ze openingen geworden naar een wereld, die hoewel onzichtbaar, even werkelijk als al wat we kunnen aanraken en zien. Soms, even zien en wéten, dat dit luikjes zijn die openstaan naar de spirituele wereld.
Momenten van opnieuw weten dat alles één is, dat alles verwijst naar de Bron waaruit alles is voortgekomen.
Het heel-makende vermoeden van de scheppende Liefde van het Begin en ervaren voor altijd déél te zijn van “het mysterie dat alles verbindt.”

Vanavond hoor ik de wind ruisen
In de bladeren van de Oude Eik.
Sereen.
Ineens is de avond doordrenkt
Met het mysterie dat alles verbindt.
Terwijl de rivier sierlijk haar weg vervolgt
Geroepen door de verre zee.

Thomas Berry

In : Thomas Berry: profeet voor de Aarde
Vertaling M. Doorn.

Met dank aan Bert Thissen voor een inspiratieve meditatie.

lentelicht krentenboompje

Over mystiek en Aardeverbondenheid- de gewoonste zaak!

Er is een lange weg van groei en bewustwording voor nodig om te ontdekken dat een leven vanuit de diepe ervaring van eenheid met alles, voor iedereen is weggelegd. Die ervaring noemen we mystiek.

Het woord “mystiek” wordt vaak te pas en te onpas gebruikt: van een reclameboodschap om iets buitengewoons en mysterieus aan te prijzen tot het benoemen van diepe religieuze ervaringen in een geloofscontext of daarbuiten.

De kern van een mystieke ervaring is in alle religies en culturen van alle tijden hetzelfde: weten dat alles op de een of andere wijze samenhangt, dat alles in oorsprong één is.

Mystiek is ook  alles wat uit een mystieke ervaring voortkomt. Daarom zou je kunnen zeggen dat de diepe beleving van de eenheid van alle leven een mystieke ervaring is. Dan is de ervaringsweg van steeds meer de verbondenheid met de Aarde beleven en voeden een mystieke weg. Sterker nog: spirituele groei en mystieke ervaringen zullen altijd een diepere verbinding inhouden met de context waarin we leven en ervaren. En dat is de Aarde, onze oorsprong, ons thuis en bestemming.

Misschien is het ooit gebeurd in je leven, zonder plan is het je overkomen. Een doorbraak in bewustzijn, met of zonder directe aanleiding. Het kan al heel vroeg gebeuren, sommigen waren nog kinderen, toen ze ineens een diepere wereld zagen achter de dingen en begrepen voor altijd, hoe de kosmos in elkaar zit. Een mysticus van onze tijd, Erik van Ruysbeek beschrijft een dergelijke ervaring als volgt:

“Hoe oud ik was weet ik niet meer precies. Tussen drie of vier? Hoogstens vier. Ik noem het de ervaring van het kippenhok. Op het erf van mijn grootmoeder stond een mini-huisje van misschien een goede meter hoogte dat bij regen als schuilplaats diende voor de kippen. Eén zijde van het licht hellende dak was met enkele glazen ruiten bekleed. Door een vierkante opening, die voor de kippen bestemd was, kroop ik op een zonnige dag naar binnen, op mijn rug gelegen en me afzettend met de hielen. Eenmaal binnen in die hete ruimte ging ik roerloos zitten en had ik de eerste ervaring waar ik het over wil hebben. Ze kwam snel en vulde me geheel op. Welbehagen en genot in een volstrekte kalmte maakte zich snel van mij meester. Ik beleefde zonder twijfel wat ik later leerde kennen als het oceanische baarmoeder-gevoel van vóór de geboorte….een onbewuste eerste voorsmaak van een mystieke ervaring. Hoe ouder ik werd, hoe zekerder dit werd.”  ( Mystiek en Mysterie, pag. 13 ISBN 90-202-5596-7)

In mijn leven heb ik diverse keren een dergelijke diepe ervaring van de Eenheid van alles mogen beleven, een besef met alles wat in mij is dat alles één is, dat ik deel ben van dit grote Geheel  en dat Liefde de grond van alles blijkt te zijn.

Ik ben er ook zeker van dat er geen geheime kennis is over God, de Goddelijke wereld die aan de een wordt gegeven en aan de ander niet. Ieder mens kan diep weten in relatie te staan met een Liefdevolle Bron, een intieme en liefdevolle aanwezigheid. Dat je deel bent van deze Bron en er uit bent voortgekomen.

Vanuit eigen leven en de verhalen van anderen zie en ervaar ik hoe de verbondenheid met de natuur, de Aarde heel centraal is in de mystieke ervaring. Daarom dat je dan ook kunt stellen dat mystiek en diepe Aardeverbondenheid,  kosmisch bewustzijn op een intieme manier met elkaar verbonden zijn.

Enkele jaren geleden had ik het geluk de monnik/saniyasi Wayne Teasdale te ontmoeten. Hij was in India tot monnik gewijd en beleefde in Chicago in een klein flatje zijn wereldwijde betrokkenheid en verbondenheid met mensen van allerlei godsdiensten. Hij was een pioneer in die kosmische wereldwijde mens te zijn. Op dat moment was hij al ongeneeslijk ziek en behalve zijn boek “The Monk in  the World” vertrouwde hij me een paper toe, een hoofdstuk voor een boek dat niet meer is afgekomen. Het waren kostbare uren waarin hij me liet delen in zijn mystieke verbondenheid met Aarde en kosmos. Ik laat hem graag aan het woord.

” Heel de kosmos en de natuur zijn een enorm systeem van wijsheid, een ingeboren orde van zin, waarden, inzichten, symbolen en richting. Altijd trekt de natuur ons door ons te wijzen op haar diepte, haar verborgen schatten.  Zij is bereid ons haar geheimen prijs te geven, maar niet zomaar. De voorwaarde is onze aandacht en diepe betrokkenheid: echte contemplatie en devote aandacht. De wijsheid van de Aarde is me helder geworden al jaren geleden, ik was nog een kind….”

Dan beschrijft hij op poëtische wijze de schoonheid van de Aarde en ervaart hoe heel de zichtbare en onzichtbare wereld op een directe manier de Goddelijke werkelijkheid aan hem openbaarden.

“Natuur is ook Aanwezigheid , overal en alles overstijgend. Alles omvattend is deze Aanwezigheid en overal gelijktijdig. Met en in alles, alle dingen omringend en overstijgend. Deze numineuze Aanwezigheid die de natuur bewoont is Spirit, Goddelijke Werkelijkheid of God, Tao, de Weg van harmonie. God en Natuur worden ons getoond in deze bijzondere Aanwezigheid. Dat ziet de mens die innerlijk stil is geworden en vol aandacht. Die Aanwezigheid is er altijd, geduldig wachtend op ons antwoord. In alles wat er in ons leven gebeurt, in alles wat er in de natuur voorvalt, in iedere gebeurtenis in de kosmos waar we ons bewust van zijn trekt deze Aanwezigheid ons naar zich toe. Zo zijn we bedoeld, we komen er uit voort, we behoren er toe en we zullen er uiteindelijk naar terugkeren,  zo zeker  en onontkoombaar.

….”De Aarde en de kosmos nemen deel aan het nog ongerepte gevoel van het Heilige, het Geheim, en helpt ons om bewust te worden wie we ten diepste zijn voor het “mysterium tremendum” (Otto Rank) ….Dit numineuze mysterie omvat en doorstraalt de natuur en in werkelijke zin is de natuur, de Aarde een manifestatie van Goddelijke Aanwezigheid.

Het Goddelijke, in haar numineuze werkelijkheid, roept ons steeds door de natuur heen, door de kosmos en  in alle relaties en in alle dingen.

De huidige situatie en mystieke Aardeverbondenheid

Tot zover deze keer de woorden van Wayne Teasdale. Ze zijn een bron van troost en inzicht als ik op dit moment kijk naar al wat er zich op de Aarde afspeelt en probeer te begrijpen wat niet te begrijpen is. Op mijn netvlies gebrand de beelden van mensen die worden overvallen door water en modder, en alle gevolgen van dien. Oogsten verbrand en mensen die zuchten en bijna stikken in extreem warm weer en vuur dat de bossen doet branden. In een open brief schrijft iemand waarom we dit alles niet durven benoemen als de gevolgen van klimaatverandering en Co2 uitstoot. Juist te midden van dit alles is er de stilte, de Bron en het absolute weten dat alles ooit begon vanwege een oneindige Liefde.

Kunnen we het uithouden in die diepte en onze ogen en ons hart wijd openen voor wat er met de Aarde en haar leven aan het gebeuren is. Moeder Aarde die treurt om haar verdwenen kinderen en  andere levensvormen. In elke gebeurtenis van de kosmos, de natuur, wat menselijk en niet-menselijk leven overkomt, worden we aangesproken en aangeraakt. Daarin het grote Geheim van onderlinge afhankelijkheid en verbondenheid kunnen ervaren. Dan is Aardeverbondenheid een mystieke ervaring geworden, ook in de Donkere Nacht, de crisis waarin we ons bevinden en waarvan we niet weten hoe het verder zal gaan. Enkel in het vertrouwen dat er nieuw leven uit zal voortkomen, maar dat moet ons juist niet weerhouden om te doorleven wat er aan  het gebeuren is. En terwijl ik dit alles overweeg en door me heen laat gaan vraag ik me af hoe dicht je bij Moeder Aarde moet staan,  om  echt te kunnen voelen en niet in verdoving te blijven hangen. Wat kan een mens doen om de verstoorde balans mede te herstellen?

1. Inzet en deskundige actie. Terugdringen van  de effecten en tegelijkertijd leren leven met de effecten en het onder ogen durven zien. Dit is nog maar het begin van de grote veranderings-processen die de Aarde ondergaat. Zullen we ontwaken, niet alleen persoonlijk, maar ook organisaties en regeringen en in  beweging komen? Kunnen we ons richten op een zo noodzakelijke nieuwe leefstijf en verandering en niet op overleven alleen?

2. Aandacht en mededogen voor de menselijke kant van de wereldwijde klimaatcrisis. Kunnen we zingeven aan wat ons allen overkomt, zonder het een ver van ons bed show te nomen of doemdenken. Kunnen we een nieuwe moed en veerkracht aanspreken en handelen in mededogen voor de Aarde en al haar leven?  Dit vraagt een innerlijk bewustwordingsproces en een spirituele weg van stilte en aandacht, zoals al omschreven.

3.  Ons verbinden met Moeder Aarde op de diepst mogelijke manier. Met een diepere Aardeverbondenheid kan de vernietiging van de Aarde niet langer plaatsvinden.

4.  Het werk van Aardeheling: een meditatie geinspireerd door Sandra Ingerman  een Amerikaanse Aarde-heler

  • Begin met alles te eren wat er is. Eer de Spirit in alle leven, de Aanwezigheid, de Scheppende Kracht, de Schepper.
  • Zoek een plek in de natuur en laat liefdevolle gedachten en gevoelens  vanuit je hart over de Aarde gaan. Adem je liefde de lucht in.
  • Drink water en besef de heiligheid van water juist in een tijd van zoveel gebrek aan schoon water. Dank voor de Zon en alles wat zij geeft. Dank voor de elementen die ons in leven houden.
  • Vervolgens doe je dit voor bomen, planten, dieren, de grond, reptielen en vissen, insecten en rotsen. In hen eren we de Schepper en heel het levensweb. Als je je liefde stuurt naar een wezen, schepsel, geef je het aan allen, want alles is verbonden.
  • Als we in liefdevolle verbondenheid met de natuur zijn, zal de natuur ons liefdevol tegemoet treden.
  • Laat je licht stralen van je innerlijke kern, je innerlijk vuur. Voel de eenheid met de hartslag van de wereld. We hebben allemaal gaven om liefdevol de Aarde te helen.
  • Kijk met liefde en mededogen naar alle situaties die je raken op dit moment: mensen op de vlucht voor vuur en water, verlies van zekerheid etc.  Alle liefde die we in ons voelen raakt nooit op..
  • Zie www.sandraingerman.com   ( Transmutation News)

Overweging over onze ziel die de geheimen van de Schepping verstaat.

in deze dagen lees is elke dag een stukje uit de preken van de Middel- Eeuwse Mysticus Meister Eckhart.

Wil je worden wie je ten diepste bent en je ziel ontdekken, dan moet je loslaten wie en wat je denkt te zijn. Dat is de welkomst groet! Ook loslaten wie en wat je denkt dat God voor je is. Al  je goede gedachten en je goede wil. Daaraan voorbij gaan, verder gaan. Alles waar je vol van bent en dat niet God is, vraagt om losgelaten te worden.

Dan neemt hij me verder mee op de weg en onderricht hij over de ziel. Het is het Onuitsprekelijke, er zijn geen woorden voor.  Je kunt het hoogstens voelen, vermoeden in jezelf. Eén en al geheim is het, het menselijke weten dringt er niet in door.  Op die plek in jezelf, daar verblijft God.

Mijn ziel is een bron van weten. Nee, geen weten uit boeken of andere bronnen van informatie. Ieder mens draagt in zijn oorspronkelijke Grond het beeld van – de -mens-in-den-Beginne….de droom die God had toen God de menselijke ziel schiep. Aan de ziel heeft God moeten werken zegt Eckhart, terwijl het scheppen van de hemel en de Aarde een kleinigheid was!

Als ik hier verder stil bij ben, dan komt er een grote hoop en diep vertrouwen in me op.  Als ieder mens een plek heeft in zijn oorspronkelijke Grond, ziel, waar hij weet over het begin van alle dingen, de schepping zoals die bedoeld is, dan zal de mens die  in zichzelf afdaalt de antwoorden vinden in onze tijd, nu we ons massaal afvragen hoe we kunnen leven vanuit een  nieuwe verbondenheid met de Aarde. De wijsheid en de affiniteit met het mysterie is deel van onze erfenis.

Als de ziel onverwoestbaar is, dan zal ook dit weten wel vergeten kunnen worden maar nooit uitgewist. Daar vindt je de eenheid met alle dingen, dit totaal opgenomen te zijn in de kring van alle leven.