Mijn Missie in de Filippijnen 2009-2011

Mijn Missie In de Filippijnen 2009-2011

Werken aan Ecologisch Bewustzijn

Inleiding

In 2008 besloten de Medische Missiezusters dat de tijd was gekomen om mijn werk en leiderschap in De Gaarde in 1999 gestart door Elly Verrijt, MMZ, over te dragen aan de Stichting De Gaarde, die al in 2003 was opgericht. Zij werd gevraagd zich aan het einde van 2008 terug te trekken als voorzitster van de Stichting De Gaarde en als projectleidster. Een groep van gemotiveerde en professionele Aardewerkers zou De Gaarde voortzetten. Want dat de kring rond De Gaarde verder wilde gaan liet geen twijfel over. Alleen was het verre van duidelijk hoe en waar dan. Want het zou ook betekenen dat er een nieuwe locatie gezocht moest gaan worden. Een intens proces kwam op gang in de tweede helft van 2008. Veel speurwerk naar mogelijkheden voor een goede plek van waaruit de Gaarde verder zou kunnen en gaan en een goede woonplek voor Elly volgde. Uiteindelijk, net voor we echt moesten vertrekken kregen we twee voor de sloop bestemde woningen in de wijk Berkengaarde in Berkel- Enschot. Bijzonder, want van daaruit was alles ook begonnen in Udenhout in 1999.

De tweede helft van januari 2009 vertrokken we definitief van de plek aan de Molenhoefstraat in Udenhout waar zoveel was gebeurd en gegroeid. We kregen de beschikking over de twee kleine seniorenwoningen: een woning als onderkomen voor De Gaarde en de andere werd de uitvalsbasis voor de reizen van Elly naar Z.O. Azië.

 

  1. Een nieuwe roeping en nieuwe uitdaging

In 2006, nog ver van een overdracht verwijderd, waren Medische Missiezusters in de Filippijnen begonnen met een Centrum voor Ecologische Bewustwording. Ze hadden het HEAL (Haven for Ecological and Alternative Living) genoemd. Toen al dacht ik en had het ook te kennen gegeven, dat wanneer ik mijn werk in De Gaarde zou hebben afgesloten, te overwegen of ik daar zou kunnen meewerken. Eigenlijk was die gedachte door alle gebeurtenissen in De Gaarde wat op de achtergrond geraakt. Toen kwam vanuit mijn gemeenschap, de Medische Missiezusters in 2008 de opdracht om naar Z.O. Azië te gaan en te gaan onderzoeken of ik daar zou kunnen bijdragen aan het ecologische bewustwordingswerk. Ik was er heel blij mee, want het contrast van de bruisende Gaarde naar een seniorenwoning op een stil hofje was wel erg groot. Het loslatingsproces was heftig en de rouw diep. Och aanvankelijk was het een opluchting, nu kon ik wat rustiger gaan leven. Maar de situatie, waarin ik vanuit mijn keukenraam letterlijk kon zien wie er in – en uit gingen in De Gaarde, was niet erg bevorderlijk voor het loslatingsproces. Ik heb vaak niet kunnen begrijpen waarom de scheiding zo abrupt en definitief moest zijn. Het nieuwe avontuur dat ginds, aan de andere kant van de wereld lonkte, was een goede hulp om mijn blik op iets anders te richten.

 

2: Mijn werk voor Ecologische Bewustwording in De Filippijnen ( 2009-2011)

Ik vertrok eind mei 2009 naar Manila op uitnodiging van mijn gemeenschap daar. Ik zou in Heal verblijven en meehelpen met staf in de programma’s, de training van de staf en ontwikkelen van materialen voor de trainingen. Op de valreep kwam er nog een verzoek om een retraite over Ecologische Spiritualiteit te geven aan alle medezusters in Quezon City, in HEAL en in Mindanao in het zuiden van de Filippijnen. Hoewel ik zelf nog weinig voorbereid was met de nodige materialen etc. was ik heel blij met de vraag en de uitdaging. Het plan om daar ook tijd te nemen voor rust en een sabbatperiode verdween als sneeuw voor de zon. Het werd een volle tijd.

De Filippijnen waren me niet zo vertrouwd. Ik was er geweest voor vergaderingen, een keer in 1984 en nog een keer in 1991. Het cultuurverschil met Indonesia waar ik bijna 12 jaar woonde en werkte en de Filippijnen is voor mij heel groot. Het was soms qua natuur net of ik in het vertrouwde Indonesië was, maar toch was het zo anders.

Het was een heel blij weerzien met mijn medezusters in Manila. Ik bleef er enkele dagen want ik moest over de jetlag heenkomen. Daarna ging de reis verder, ruim 350 km naar het Noorden, naar het stadje Villasis. Dan nog eens vijftien km het binnenland in en daar ligt Heal, het centrum voor Ecologische Bewustwording. De weg naar HEAL gaf me een blik op het platteland van Luzon. Het verhaal van HEAL is te vinden op hun website http://medicalmissionsisters.wordpress.com.

HEAL is gebouwd in de stijl van de huizen daar. Alles is wel heel erg eenvoudig. Grote daken van gras zoals de meeste huizen. Over de grasdaken groene netten, want anders zouden de vogels zo in het dak gaan pikken dat alles kapot zou gaan.

 

 

Huis van staf en MMS                                          huisje waar ik verschillende keren verbleef

Het was een heel bijzondere ervaring kennis te maken met dit centrum. Het bestond toen nog maar enkele jaren en alles was nog in de fase van opbouw. Te beginnen bij het land. Ruim twee hectare droge en onvruchtbare grond. Er zijn veel bomen geplant zodat op den duur de grond niet verder opdroogde. Want bomen brengen water in de grond. Alles stond volop te groeien maar relatief klein. Dat was na een paar jaar wel anders zag ik, toen ik er weer terug was. Er zijn ook veel fruitbomen geplant, vooral die rassen die dreigen te verdwijnen en bomen die voor het hout werden aangeplant. Het hele terrein is omzoomd met bananenbomen en vooral veel bamboe. Zoveel vogels en hun gezang is soms oorverdovend. Er worden groenten geteeld, er zijn eenden en kippen en een paar varkens.

De gebouwen zijn mooi gemaakt, meest van bamboe en zo eenvoudig. Er zijn het woonhuis voor de gemeenschap, een keuken en eetkamer en een grote hal waar de cursussen worden gegeven. Op de bovenverdieping kunnen dertig mensen slapen. Het hoogst noodzakelijke is er. Er zijn ook nog enkele huisjes, een daarvan was mijn verblijf. Een kleine ruimte met betonnen vloer, alles verder gemaakt van bamboe. En enkele douches en toiletten. Alles is open en ik deelde mijn huis dan ook met de nodige vrienden van het dierenrijk. Gelukkig waande ik me vrij veilig onder mijn muskietennet. Want daar kunnen ze niet bij me komen; de ratten vooral die hun rondes maken in de avond over de rotan dwarsbalken van het huis. Na een regenbui verdrongen de kikkers zich voor mijn deur en als ze niet binnen kunnen zetten ze hun bijzonder concert voort onder mijn raam. Daar val je niet zomaar bij in slaap. Wat me het meest schrik bezorgde zijn slangen. Gelukkig kwamen de grote boa constrictors niet tot bij het huisje, die houden zich op in een ander deel van het terrein maar er waren de vele, vaak niet giftige groene boomslangen. Ik zal maar niet uitwijden over mijn ontmoetingen met slangen, behalve dan die ene keer toen er twee op de muziek afkwamen die ik had opstaan. Mooie Indiase meditatie muziek. Ze deden maar een dansje op die muziek. Ik denk dat ze me aanzagen voor slangenbezweerder.

Ik heb wel erg moeten wennen aan de Filipijnse keuken, die ik niet zo verfijnd vond als de Indonesische keuken waar ik vertrouwd mee was. We aten heel veel vis, o.a. inktvis, een delicatesse, maar niet voor mij! Verder veel groenten in water gekookt en veel azijn. Ook eten ze veel varkensvlees, dat kan hier, er zijn geen restricties zoals bij de Islam. Ik ben niet zozeer aan het eten gewend geraakt, dat ik “Balut” heb gegeten. Voor de Filippino is het een traktatie. Balut is een half uitgebroed kippenei. Je eet het nog ongeboren kuikentje, met veertjes en al!

 

Meewerken in HEAL

Eén van de eerste dagen dat ik daar was, 1 juni 2009, kwam het bericht dat in de USA Thomas Berry was overleden, in de gezegende leeftijd van 94 jaar. We hebben hem samen herdacht. Heel bijzonder om dat hier met mijn medezusters en enkele dagen later met cursisten te mogen doen. Het gedachtegoed en de inspiratie van Thomas Berry zijn heel belangrijk voor dit centrum en allen die er komen.

       Training centrum, eigen foto

Na enkele dagen deed ik mee in de eerste groep. Een internationale groep jonge religieuzen uit diverse landen van Azië. Ze volgden een langere training aan het Institute For Religious Studies (IFRS) in Quezon City, Manila. Het is een universitair opleidingsinstituut, waar vrouwelijke religieuzen studeren. Het zijn meest theologische trainingen maar ook andere facetten van religieus leiderschap komen aan de orde. Deze vrouwen worden opgeleid voor leiderschap in hun religieuze gemeenschap.

Deze groep bestond uit religieuzen uit Pakistan, Burma, China, Z. Vietnam, de Filippijnen en Indonesia. De gemiddelde leeftijd was jong, dertigers. Ik was vooral geboeid door de deelneemsters uit China. Nu China meer en meer ontsloten wordt en mensen buiten China kunnen gaan studeren, komen vooral jonge religieuzen in grote getale naar de Filippijnen. Toen ik met ze in gesprek ging vertelden ze over hun gemeenschappen. Sommige gemeenschappen bestonden pas enkele jaren. Vele gemeenschappen leven min of meer ondergronds. In China zijn twee katholieke kerken. Er is de traditionele Roomse kerk en de Chinese staatskerk. Daarnaast zullen er ook Protestantse kerken zijn, maar daarmee ben ik niet echt in aanraking gekomen. De Chinese staatskerk geniet de nodige vrijheid, maar de Staat benoemt de bisschoppen bijvoorbeeld. Het viel me op dat deze vrouwen zich niet uitspraken over tot welke kerk ze behoren. Ze droegen geen religieuze habijten en leefden zo onopvallend mogelijk. Ze vertelden dat ze de lokale geloofsgemeenschappen mee ondersteunen en daarnaast werkzaam zijn in gezondheidszorg en vooral in onderwijs. De meesten kwamen van het platteland, uit kleine dorpjes verspreid over heel China. De training in Manila is deel van hun opleiding en vorming voor religieus leven, want daarvoor is geen gelegenheid en mogelijkheid in eigen land.

Ik was diep onder de indruk van de groep. Het was een program van een aantal dagen. Het program bestond uit lessen over de huidige ecologische crisis, vooral in Z.O. Azië. Het maakte diepe indruk, want over het algemeen was het toen, in 2009 echt nog heel nieuw en schokkend. Er was weinig bewustzijn en kennis over wat er met de Aarde aan het gebeuren was. Veel aandacht werd gegeven aan de opwarming van de Aarde bijvoorbeeld en de uitputting van de natuurlijke bronnen.

Een heel belangrijk onderdeel was het vertellen van het Nieuwe Verhaal van de Kosmos en de Evolutie tot nu toe. Meestal een bron van verwondering en een grote verandering in bewustzijn, als mensen nog erg vast zitten aan het Bijbelse Scheppingsverhaal. Dan is veel uitleg nodig en ook integratie want dit verhaal is voor hen een absoluut dogma. Steeds merkte ik dat wanneer de mensen het begrepen, er een grote paradigmashift optrad. De wereld, heel de geschiedenis en ook de betekenis van de huidige tijd kregen een heel andere betekenis. Verder werd er aandacht besteed aan de voedselsituatie en Permacultuur. En dan gingen we samen zoeken naar andere manieren om de Aarde te bewonen, en het verstaan van onze roeping als Christenen in zorg voor de Aarde.

Veel aandacht werd er gegeven aan het verwoorden van de nieuwe inzichten. Het was vaak een heel ontroerende gelegenheid als ze met elkaar deelden wat ze hadden geschreven. De workshop werd afgesloten met een viering: Geloften in de Aardegemeenschap. Hun belofte van inzet, van te leven naar de nieuwe inzichten.

In die tijd, net nadat ik mijn werk in De Gaarde afrondde had ik nog niet veel materialen ontwikkeld. Ik had door de drukte in De Gaarde ook nooit tijd en gelegenheid daarvoor gehad. Dus ging ik op mijn manier te werk, wat punten op een papier geschreven en met een bord en krijt de aandacht van de groep erbij te blijven houden. Al in de allereerste workshop zeiden de vrouwen tegen mij: “wij doen dat niet meer praten met een krijtje, chalk talk”. Ik zag hoe vertrouwd ze waren met laptops, Power points e.a. manieren van presenteren. Gelukkig waren er medezusters die me hielpen en inwijdden met het maken van Powerpoints. Heb er heel wat gemaakt sindsdien en vooral ook doorgegeven, zodat ze het materiaal konden gebruiken voor hun werk in de diverse landen in Z.O. Azië.

Slaapzaal training center                               Training center

Nadat deze eerste groep weer was vertrokken heb ik in een rap tempo een heel aantal presentaties gemaakt voor de retraites voor mijn medezusters.

De eerste groep was in HEAL en anderen kwamen naar HEAL, want er was ook een MMS gemeenschap ergens in de bergen meer naar het Noorden en een centrum HOME, ( Healers Of Mother Earth) een andere kleinschalig ecologisch Leercentrum in het uiterste Noorden van het eiland Luzon.

Drie weken zat ik op een plekje in de kapel, waar veel schaduw en een beetje wind was, om de presentaties te maken. Het was bloedheet, want de maanden juli en augustus zijn de zomertijd in de Filippijnen. Elke dag maakte ik via morgen- en avondgebed de staf wegwijs in Ecologische Spiritualiteit en oefeningen om zich met de Aarde te verbinden.

In die weken gingen we vanuit HEAL naar de gemeenschap in La Union. Een prachtige tocht langs de bekende rijstvelden van Benguet, door de bergen. Ik was onder de indruk van de traditionele stammen die er wonen. Ze waren amper te zien, omdat ze van hun land verdrongen zijn en nu proberen te overleven in de bergen. Onderweg bezochten we een Carmel klooster voor vrouwen, heel mooi gelegen. Ze hadden veel schade gehad vanwege een grote wervelstorm het jaar daarvoor en alles was nu weer een beetje hersteld. Ik was onder de indruk van hoe eenvoudig ze leefden en er was geen elektriciteit.

Workshop Ecologische Spiritualiteit voor groep Internationale groep MMZ. Z.O Azië

Het was vrij snel na de eerste retraites in HEAL dat ik naar een plek ten Z.O. van Manila reisde voor een samenkomst van de vergadering van MMZ Z.O. Azië. Ik vond het spannend want het was in feite de eerste keer dat ik voor een dergelijke groep medezusters een program mocht organiseren

 

SA bijeenkomst, Z. Luzon, juni 2009

Na twee maanden in HEAL, Villasis ging ik weer terug naar Manila en maakte ik vandaar uit ook de reis naar Bukidnon, op Mindanao. Het was eind juli 2009 en eind augustus zou ik doorreizen naar Indonesia.

Het was een bijzondere beleving om in Mindanao te zijn. Mindanao ligt in het zuiden van de Filippijnen en is minstens zo groot als Frankrijk. Het is een vlucht van een paar uur naar Cagayan De Oro. We werden opgehaald door de familie van een medezuster. Een heerlijke maaltijd en de nodige rust en dan weer verder naar een busstation en nog een uur of drie verder het binnenland in. Het was een heel mooie tocht. Hoge bergen in de verte, veel rijstvelden en hier en daar de oerbossen tegen de flanken van de bergen. Als ik goed keek, zag ik ook de vernietiging van het landschap. Bossen gekapt voor de ananas van Delmonte en de vele bananen- plantages. Vliegtuigjes in de lucht die de gifstoffen uitspreiden over de gewassen en rivieren wit van het schuim van de vervuiling.

Ik was enkele dagen in Malaybalay, centraal Bukidnon en heb daar de omgeving meer verkend. We bezochten een grote Benedictijnse Abdij, centrum voor Liturgie. Daarna vertrokken we naar San Fernando. De familie van één van mijn medezusters had er een grote rijstfarm. Prachtige rijstvelden overal. Er is een vakantiehuis met overnachtings-mogelijkheden voor een tiental mensen. En zo mochten we daar zijn met een hele groep.

medezusters en Associates in San Fernando, 2009

Het waren ook hier intense dagen. Ik was erg onder de indruk van de verhalen vooral van één van de Associates: zij vertelde over de inheemse stammen in Mindanao. Een achttal. Ze hebben zo geleden en lijden nog onder de overheersing van de lokale bevolking nu. Het grote conflict in Mindanao is het bezit van het land. Dit prachtige en zo vruchtbare eiland was oorspronkelijk in bezit van de oorspronkelijke stammen. Ze zijn verdreven toen er werd gemissioneerd door Christelijke groepen en ook de Islam. Dat zijn nu de drie medespelers in dit conflict: oorspronkelijke stammen, Christenen en Islam. Wat vaak uitgespeeld wordt als een religieus conflict is in feite een conflict over het land. Er woedt hier al honderden jaren een onafhankelijksoorlog tussen de diverse islambewegingen en voorheen de Spanjaarden, toen de Amerikanen en nu tegen de Christelijke regering van de Filippijnen. Er zijn altijd militaire bewegingen in het noord Westen van Mindanao. Het grootste deel van de bevolking van dit eiland is Christen ( 63%), Islam (22%) en animisten (15 %).

Mindanao is een heel vruchtbaar eiland, vooral de provincie Bukidnon. Oorsponkelijk bebost zijn nu de meeste bossen gekapt voor de plantages voor Delmonte ( ananas) en Dole ( bananen). De voorouderlijke gronden van de oorspronkelijke bewoners zijn voor een groot deel in handen van grote corporaties en de toestand van de 37 plaatselijke stammen is erbarmelijk.Ze zijn over het algemeen arm en moeten leven ver van hun grond in de bergen. Met hun rijke cultuur en sterke verbondenheid met Moeder Aarde, wordt overleven steeds moeilijker vooral nu dit land getroffen wordt door de gevolgen van de opwarming van de Aarde.De mensen weten niet meer wanneer ze moeten planten omdat de regentijden veranderd zijn.

In een onderzoekscentrum dat we bezochten legden ze ons uit hoe ze zich via nieuwe rassen en nieuwe soorten gewassen voorbereiden op de tijd dat hier niet meer voldoende water zal zijn voor de rijstvelden.

Aan het einde van mijn verblijf in Mindanao kreeg ik een heel mooie ketting, gemaakt door vrouwen van één van de stammen en werd ik zo verbonden met de vrouwen van die stam. Ik vond het een grote eer en bij bepaalde gelegenheden draag ik met trots deze ketting als teken van solidariteit en verbondenheid.

Na de weken in Mindanao vertrok ik weer naar Manila waar ik de rest van de tijd zou blijven, tot ik naar Indonesia zou vertrekken, begin septembr 2009.

Manila, augustus 2009

In Quezon City, een buitenwijk van Manila en in de nabije omgeving wonen onze gemeenschappen. In het grote huis in Quezon City waren ze samengekomen. Het waren weer heel intense dagen en voor een aantal een echte initiatie in de huidige wereldcrisis en wat dit van ons vraagt. Ook hier deden een aantal van onze geassocieerden mee aan deze retraite.

 

Groep MMS retraite Quezon City in 2009

In Manila werd ik ook gevraagd om samen met Anne, mijn medezuster van HEAL een bezinningsdag te geven aan een groep van 70 jonge mannen en vrouwen die zich net hadden aangesloten bij een religieuze gemeenschap. Sommigen hadden net de middelbare school vaarwel gezegd, anderen waren al wat rijper en hadden gestudeerd of gewerkt. Het was een heel bijzondere dag. Sommigen vonden het geloof ik een ver van mijn bed show en hadden nooit nagedacht over de situatie van de Aarde. Voor anderen werd het een zorg en het begin van een serieus commitment. En waar jonge mensen zijn is muziek en beweging, en ook dit ontbrak niet op die dag.

Over het algemeen waren er in die jaren nog veel jonge mensen die zich aansloten bij een religieuze gemeenschap. Opvallend was ook dat sommige gemeenschappen recruteerden in andere Z.O. Aziatische landen zoals in China en Z.Korea.

Mijn indruk was en is dat het religieuze leven in Z.O. Azië echt bloeit en dat ze ook erg betrokken waren toen bij de zaak van sociale gerechtigheid.

Hoeveel mensen die toetreden ook echt blijven en de hele opleiding en vormingstijd doorlopen, is mij niet bekend. Ik vermoed dat ook een aanzienlijk aantal binnen enkele jaren heeft afhaakt

Novicen in Manila, 2009

Tot slot van dit bezoek was er een mooie reünie met oud medestudenten van de opleiding die we volgden in 1986-1987 in het Institute for Spiritual Leadership in Chicago, USA

 

Elly, Nelly (Fil) Eulalia (Fil) en Desmond ( Australia)


 

 Mijn tweede Reis: september 2010- januari 2011

Half september 2010 begin ik aan mijn tweede reis naar de Filippijnen, vol goede moed omdat ik verder kon gaan waar het geëindigd was in de workshops in 2009. Dit keer kwam ik vanuit Jakarta omdat ik daar al enkele weken was geweest voor allerlei activiteiten.

Via Singapore ging de reis naar Manila. Boven Noord Sumatra kon ik heel duidelijk zien hoe de regenwouden verdwenen zijn en vervangen door palmolie- plantages. Boven Midden Sumatra was het duidelijk hoe ook daar er een grote kaalslag gaande is: regenwouden worden gekapt voor papierproductie (Eucalyptus bomen) en landbouw, vooral voor veevoer.

Het was een mooie tocht, vooral toen het avond werd met de volle maan boven de wolken. Het was een onwerkelijk vredige wereld. In Manila was er een “warme” ontvangst en net alsof ik even maar was weggeweest. Dat was in feite ook zo, er lagen maar een maand of negen tussen. Het was tyfoontijd en overstromingen, landverschuivingen en slachtoffers van wind, water en modder waren voortdurend in het nieuws.

In 2010 was ik van september tot januari 2011 in de Filippijnen Ik heb vooral gewerkt met groepen van diverse religieuze gemeenschappen, voor het instituut voor religieuze vorming ( IFRS) en groepen die in Heal kwamen en er was de training voor Aardewerkers in november- december. Aan het einde van die tijd waren een heel stel participanten van de programma’s getraind en gemotiveerd om elders in de Filippijnen mensen te trainen en kleine leercentra te starten.

De allereerst workshop is in HEAL. Daar probeerde ik de draad weer op te pakken na de retraites van vorig jaar. Iedereen van MMS die graag een vervolg wilde was uitgenodigd. In feite waren dat alleen de MMS van Heal en hun staf en dat viel wel tegen. Ik had gedacht dat meer mensen het begonnen proces verder zou willen uitdiepen

retraite groep 2010

 

Daarna ging ik weer terug naar Manila en via daar naar Tagaytay. Dit is een plaats in de bergen bij Manila, een koele plek waar veel kloosters, retraitecentra zijn.

De eerste groep die ik een retraite/workshop gaf van enkele dagen was een groep van de Good Shepherd Sisters.

Het zijn meest Filipino vrouwen, hoewel ze een heel internationale gemeenschap zijn. Zij werken voornamelijk voor en met vrouwen, die in allerlei moeilijkheden zijn gekomen. Het waren inspirerende dagen samen.

Daarna waren er enkele stille en vrije dagen en toen kwam er een volgende groep. Ondertussen raasde tyfoon “Megi” over het noordelijke deel van Luzon. Hoewel het op een behoorlijke afstand was, was het hier echt heel erg. Ik ben echt bang geweest van de wind en de enorme regens. Dit had ik nog nooit eerder meegemaakt en we waren niet eens echt in het oog van de orkaan. Stortregens zonder ophouden en dat wel twee dagen lang. Er was aanzienlijke schade in andere delen van de Filippijnen en met name op het eiland Luzon. En dan de modderstromen en aardverschuivingen die er meestal bijkomen. In de dorpen en stadjes brachten veel mensen de dag biddend door in de kerkjes om te bidden om gespaard te blijven voor het natuurgeweld.

De volgende groep is een groep mannen en vrouwen die zich voorbereidden op leiderschap in vorming – programma’s voor jonge religieuzen. Het is een internationale groep: uit heel ( Z.O.) Azië en Oceanië. Het was een groep van 26 mannen en vrouwen uit allerlei religieuze gemeenschappen. Zeven dagen stilte en meditatie, inleidingen over ecologische crisis, basisbegrippen van spirituele ecologie, het verhaal van Kosmos en Aarde en dan samen zoeken naar een antwoord op de situatie in de wereld vanuit Christelijke inspiratie en spiritualiteit. We begonnen steeds in de morgen buiten, met ons te verbinden met Moeder Aarde en dat is zo vertrouwd voor de Aziatische mens

Morgenmeditatie om ons te verbinden met de gemeenschap van leven.

Veel hoorde ik in deze dagen over de situaties waaruit de deelnemers komen en ik leerde veel van hen. Zoals Kwrh, zeg maar Karo, een jonge religieuze uit het noorden van Burma, tegen de grens van China aan. Ze vertelde over hoe de bossen worden gesloopt door illegale houtkap. En hoe ze niets kunnen doen. Ze heeft ook een Boeddhistische achtergrond en op een morgen ging ze voor en leidde ze een prachtig ritueel om de vier windrichtingen te eren. Een traditie ook binnen haar Boeddhistische gemeenschap.

En naarmate de dagen voorbijgingen kwam er steeds meer motivatie voor inzet en helderheid van commitment. Toen waaierde iedereen weer uit en ik voelde tot in mijn hart geraakt toen ze me bedankten dat ik gekomen was. Wat was dat een kans…

Toen was er ruimte om weer een andere workshop voor te bereiden. Dit maar een groep jonge priesters, de Vrienden van Jezus, gegroeid uit een buitenlandse missionarissen groep die er voor kozen om meer echt geworteld in de Filippijnse traditie hun pastoraat te verrichten. Ze zijn maar liefst met 44,en wilden samen nadenken over hun commitment aan de Aarde in hun pastoraal werk. Ze dachten er over om een ecologisch pastoraal centrum te beginnen. Een heel krachtige groep met veel plannen en een grote groep jonge leden.

Daarna weer naar Manila en daar leidde ik een workshop van enkele dagen voor een groep van 75 religieuzen. Het is een groep werd in 1684 gesticht in de Filippijnen en het is heel bijzonder dat ze er nog altijd zijn. Ondertussen leven en werken ze, ondertussen uitgegroeid tot meer dan zevenhonderd leden, in verschillende continenten. Er is nog niet veel ecologisch bewustzijn en langzaam kwamen ze tot het bewustzijn van de ernst van de huidige ecologische crisis en wegen om hun inzet overal af te stemmen op een meer ecologische benadering.

Daarna gaf ik een dag-workshop aan het Institute for Religious Formation, een universitair opleidingsinstituut voor Aziatische vrouwelijke religieuzen. We gingen uit van een ecologisch wereldbeeld en de huidige situatie van de Aarde. Hoe kan dit alles worden ingebed in de opleiding van vrouwelijke religieuzen en hoe kan een ecologische spiritualiteit de basis zijn voor leven en werken?

Daarna weer terug naar Villasis, HEAL. Hier wachtte nog een stevig programma.

De eerste Aardewerker training stond te gebeuren. Een groep van mijn medezusters MMS, enkele priesters en zusters van een andere congregatie en een van onze geassocieerden uit Mindanao waren de deelnemers. Het programma was opgedeeld in twee delen van elk vijf dagen, zodat er meer tijd was om te verwerken, te verdiepen. Het was een intense ervaring. Uit deze training zijn weer nieuwe initiatieven ontstaan. Een van de priesters heeft een retraite centrum opgezet in het zuiden van de Filippijnen, leeft er als monnik en boer en veel mensen komen er om hun verbinding met de Aarde, zichzelf en God te verdiepen.

Aardewerkers training, Heal november-december 2010

De laatste maand was ik met verschillende projecten bezig. Naast werk aan de leermaterialen en PowerPoint, maakte ik een weblog voor HEAL en waren er verschillende religieuzen voor een stille begeleide retraite. Het is altijd een dankbare opdracht mensen te mogen ondersteunen in hun specifieke groeiweg naar een meer ecologisch leven en spiritualiteit.

Kerstmis was een bijzondere beleving. Heel de intensiteit van de opgang naar kerstmis, met in de week voor kerst elke dag in alle vroegte vieringen in de kerk, overal langs de wegen en bij de huizen de kerstversieringen en na de Eerste Kerstdag is alles over…

Na de kerstdagen gingen we als MMS groep naar Bagio, een bekende toeristenoord hoog in de bergen, weer een paar honderd kilometer meer noordelijk. Een heel mooi berggebied, op vierduizend meter hoogte met nog veel inheemse stammen. Het was er heel koud; het vroor in de nacht en er waren geen warme dekens. Ik heb alle kleren die ik bij mij had maar over me heen gelegd in de nacht. We logeerden in een huis van de Zusters van De Goede Herder. Daar zetten zij zich in voor de belangen van de jonge studenten van de inheemse stammen, zodat zij ook kansen hebben op goed universitair onderwijs. Bagio heeft een speciale universiteit voor inheemse stammen.

Begin vorige eeuw werd er goud en zilver ontdekt in Bagio. Zo begon de stad te groeien. Nu is men gestopt met de mijnbouw, omdat het milieu er zo onder heeft geleden. Een heel kwetsbaar gebied. In het begin van de negentiger jaren van vorige eeuw werd Bagio getroffen door een grote aardbeving waarbij honderden mensen het leven lieten. Bagio wordt ook wel de stad van de bloemen genoemd en het is de groentetuin van de provincie Luzon.

Daarna terug naar HEAL voor de laatste workshop. 17 Mannen en vrouwen van INAM, een organisatie die al 25 jaar bestond. Een groep van trainers die overal in de Filippijnen programma’s opzet voor integratieve gezondheidszorg. Ook acupunctuur, allerlei aanvullende geneeswijzen, kruidengeneeskunde maken er ook deel van uit. Ik was onder de indruk van hun motivatie en energie. Ze waren op zoek naar een plek , in samenwerking met HEAL, waar mensen hun verbondenheid met de Aarde kunnen verdiepen. In een heel arme wijk in Manila hebben ze een alternatief gezondheidscentrum en verder werken ze vooral ook landelijk. In Manila werken ze ook veel met kankerpatiënten, want door het slechte leefklimaat in deze miljoenenstad dit aantal schrikbarend hoog. Op een van de grote universiteiten met een uitgebreide staf, heeft een derde van de docenten en medewerkers onder de 35 jaar kanker!

Nieuwe hoop aan het einde van die dagen. Angst voor de toekomst werd moed en hoop, en was en duidelijke visie gegroeid en een plan van aanpak. Als groep samen ergens gaan wonen, een ecologische leefgemeenschap beginnen en van daaruit werken en voorleven hoe het kan.

Daarna vertrok ik rond 15 januari 2011 weer naar Nederland. Vier maanden van intens werk werd afgesloten. Meer dan tweehonderd mensen ontmoet in deze maanden. Met een diep gevoel van vervulling en verwondering ben ik vertrokken. De vorige keer was ik erg geraakt door de situatie van het milieu hier. Nu zag ik zoveel nieuwe initiatieven en vastbeslotenheid op echt de zorg voor de Aarde op zich te nemen. Op weg naar huis, om over enkele maanden weer terug te keren…


 

Mijn derde reis naar de Filippijnen:

16 september 2011- medio november 2011

 

Arm en rijk Manila

 

Dit keer reis ik door nadat ik een aantal maanden in Indonesië was. Via Singapore reisde ik naar Manila. Vliegend boven Sumatra kon ik heel duidelijk zien hoe de regenwouden er verdwenen zijn en plaats gemaakt hebben voor palm olie plantages. In het midden van Sumatra heeft een grote kaalslagplaats gevonden voor suikerrietplantage en regenwouden worden er gekapt voor papierproductie en eucalyptus bomen worden geplant.

Het was avond en de maan was helder boven de wolken. Een onwerkelijk vredige wereld. In Manila wachtte een warme ontvangst. Alsof ik net vertrokken was en na een heel korte tijd weer terug was. Deze eerste twee weken was er het eerste program met de MMS gemeenschap in Quezon City; een vervolg van de retraites in 2009.We verdiepten ons vooral in de wetten van de Kosmos en de geloften.

Daarna zou ik zo snel mogelijk naar Heal vertrekken en daar was een retraite. Ik begon gezondheidsproblemen te krijgen en kon niet naar Heal op de afgesproken datum. Ik vond dat heel erg vervelend en ondertussen begonnen ze daar samen maar aan de retraite. Heel de periode in de Filippijnen dit keer was getekend door de ene blaasontsteking na de andere. Uiteindelijk ging ik toch na een kort programma in HEAL naar Mindanao eind september. Ook weer enkele dagen retraite en follow up.

De tocht naar het Noorden van Luzon waar een van mijn medezusters samen met anderen ook een ecologisch leercentrum was begonnen moest ik afzeggen wat me erg zwaar viel.

Ondertussen was het ook daar weer een heftig seizoen van stormen, regen en tyfoons. Allerlei land-verschuivingen hadden plaatsgevonden. Men leek al gewend te zijn aan de vele slachtoffers van wind, land en water. Komende van Manila naar HEAL reden we door een heel groot overstroomd gebied en de verwoeste rijstoogst lag op de velden. Een heel trieste aanblik en dan te weten wat dit alles betekende voor de armen. Ook in Manila waren de overstromingen heftig: winkelcentra stonden blank, scholen, universiteiten en andere openbare gelegenheden werden gesloten. Al met al heb ik in de opeenvolgende drie jaren daar de gevolgen van de klimaat crisis en opwarming van de Aarde steeds heftiger zien worden met telkens grotere aantallen slachtoffers.

Overstromingen in Villasis

De beide vorige keren waren er zoveel verschillende projecten, dit keer was dat niet zo. Wat precies de reden was, heb ik eigenlijk nooit kunnen achterhalen. Verschillende geplande retraites en workshops werden gecanceld. In die tijd heb ik veel individueel gewerkt met mijn medezusters en ook de weblog van HEAL opgezet.

Het viel me erg zwaar, om met het ongemak van mijn gezondheidssituatie er weken te zijn terwijl er eigenlijk helemaal niets was gepland. In goed overleg werd mijn terugkeer naar Nederland vervroegd.

In de laatste weken dat ik daar was, werd er in Mindanao een Italiaanse priester , “van het volk” Fausto Tentrino vermoord. Hij kwam op voor de rechten van de vaak landloos geworden inheemse boeren. Daarom werd hij ervan verdacht communist te zijn. Mogelijk werd hij omgebracht door de paramilities die werkten voor de rijke landbezitters. Duizenden mensen waren voor zijn begrafenis gekomen. En de oorlog in Mindanao ging verder. Na een treffen van het regeringsleger en de Moro rebellen sloegen velen bewoners op de vlucht.

Afronding en vertrek

Eind oktober 2011 nam ik afscheid in Heal. In totaal was ik negen maanden in de Filippijnen waarvan het grootste gedeelte van de tijd in HEAL.

 

Medezusters MMS en staf van HEAL 2011

Het is ontroerend om te beseffen hoeveel groei en bewustwording ik daar heb gezien, hoeveel mensen er voorbij kwamen in de programma’s. Ik heb me altijd heel erg thuis gevoeld en tegelijkertijd waren de leefomstandigheden zwaar. Terugkijkend heb ik op dat moment niet geweten, dat ik er niet meer terug zou komen: ik wilde nu even rust en ik had sterk het gevoel dat de staf training was afgerond. Diverse keren en van diverse zijden werd me gevraagd om daar deel uit te maken van de staf en er te gaan wonen en werken. Ik kon daar niet op ingaan omdat ik de leefomstandigheden te zwaar vond en ook de isolatie te groot. Ik kon niet echt wennen aan de slangen onder mijn bed en de ratten onder het dak! Ze zijn me altijd blijven beschouwen en behandelen als lid van de gemeenschap, zij het weliswaar op afstand.

Ik heb een groot respect voor de gemeenschap daar, die onder zeer basale leefomstandigheden en vaak met grote tegenvallers, ook mede door de gevolgen van klimaatveranderingen hun werk blijven doen.

Een uitdagende en mooie tijd is hiermede afgerond.

Tilburg, oktober 2017

Elly Verrijt

 

Foto HEAL

 

 

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.